Ivan Med̕eši - Jedzenie, tłum. Magdalena Bystrzak, Olga Stawińska

Sześć opowiadań o najrozmaitszych, wyobrażonych formach sprzeciwu wobec wybrakowanej rzeczywistości – tej, która skłania do uniformizacji, pilnuje obyczajowych norm i pozostawia poczucie zmarnowanego czasu. Groteskowa, nasycona bałkańskim temperamentem opowieść o kontrkulturowej reakcji na nudę i stagnację. Świat oglądany oczami mieszkańca miejscowości Ruski Krstur – centrum społeczności rusińskiej w serbskiej Wojwodinie. Opisany w języku rusińskim, języku mniejszości, a następnie – dzięki inicjatywie Wschodniosłowackiego Stowarzyszenia Valal – po raz pierwszy (a potem drugi) opublikowany po słowacku. W 2019 roku książka Jedzenie została uhonorowana najważniejszą słowacką nagrodą literacką w dziedzinie prozy – Anasoft Litera.

Capundrek zawsze się dziwił, dlaczego w tych filmach, w których małe murzyniątka chodzą i sprzedają po slumsach crack, żadne dziecko z tego getta się, że tak powiem, nie wzięło w garść, nie poszło do centrum tego wielomilionowego miasta i nie zrobiło nic, żeby poprawić swoją sytuację. No, ale teraz to już wie. Dlaczego? Z biedy. Bieda daje ci ograniczone możliwości horyzontalnych i wertykalnych ruchów w społecznym labiryncie. A nawet jako obcy, jako turyści nie możemy bóg wie czego. Capundrek się tym zbytnio nie przejmuje. Ma swoje logarytmiczne anteny na dachu i radioaktywne pudło w domu, z którego niemal nie wyjmuje głowy, i tak mija mu ta wydłużona zima. W ten sposób odpędza od siebie myśli o wszystkim, co by go mogło w jakikolwiek sposób łączyć z rzeczywistością, spłaca podstępem dług państwu i szydzi z niego. Jak? No, przecież kupił sobie odbiornik do łapania kanałów sąsiednich krajów i nie musi oglądać serbskiej telewizji. Fragment

Ivan Medeši – rusiński prozaik i poeta z serbskiej Wojwodiny. Pochodzi z Ruskiego Krsturu. Debiutował w 2004 roku w punkowym zinie Keresturski pendrek. Jest współautorem Trilogiji (2006), za którą otrzymał  nagrodę im. Aleksandra Duchnowicza, autorem książek Chtoška od mňe dvoch ňenormalni (2007) i Špaciri po spodku dunca (2011) oraz współautorem słowackiej antologii Mastný muž (2023). W Słowacji ukazały się Kvaśna kňižka (2010), Jedenie (2018) i Vlkovia (2021). Publikował również pod pseudonimami Šuker i dr. Šux. Po studiach pedagogicznych w Nowym Sadzie pracował jako psycholog szkolny, obecnie działa w branży IT.

"Jest mocno. Jest anarchistycznie. Jest dziko." 

Marcin Piotrowski, podkast Literatura ze Środka Europy

Publikacja ukazała się przy wsparciu Instytutu Książki w ramach programu wydawniczego Inne Tradycje. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach dotacji celowej Nr 3/DF-VII/2026