PREMIERA 16.11.2026

Dla podróży dookoła Ukrainy Pawło Stech wybrał najtańszy i najbardziej zdezelowany środek transportu: pociągi regionalne zwane elektryczkami. Ich wagony, a także podmiejskie stacyjki i poczekalnie, okazały się świetnymі przestrzeniami do poznania prawdziwego oblicza Ukrainy: lokalnej, małomiasteczkowej, zwyczajnej. Stech podsłuchuje i obserwuje, czasem nawiązuje rozmowy z staruszkami, Romami, pijakami i przydworcowymi dresiarzami. 

Jedzie ze wschodu na zachód i z północy na południe, celowo omijając duże miasta i przesypiając stolicę. 

Aż chciałoby się ruszyć jego śladem i sprawdzić, czy na stacji Werchnij Tokmak-1 klucz do drzwi dalej leży w pierwszej doniczce na parapecie.

[FRAGMENTY]

Elektryczki to getta na kółkach. Są czymś więcej niż tylko tanim środkiem lokomocji. To mobilne rezerwaty dla zbędnych obywateli. Przestańmy na nie patrzeć jak na niechciany spadek sowietyzmu. Te skrzynki do wożenia ludzi są lustrem — i dość rzetelnie odbijają obraz państwa, w którym człowiek, jego życie, zdrowie, godność, nietykalność osobistą i bezpieczeństwo zostały uznane za najwyższą wartość społeczną.

Koleje Państwowe to jedna z największych społecznościówek w naszym kraju. Tak jak inne tego typu sieci, potrafi na początku uzależniać i wywoływać potrzebę zaangażowania. Im dłużej w niej siedzisz, tym więcej zbiera ci się żalu, rzadziej chcesz tam wracać i coraz więcej osób wyrzucasz z grona znajomych.

Podstawa to dojechać do ostatniej stacji, wpaść do przydworcowej knajpy i coś przekąsić. Przyda się koniak, najlepiej zakarpacki, ale nie więcej niż pięćdziesiąt gramów. Najlepiej zapłacić dwadzieścia albo czterdzieści hrywien za poczekalnię „premium” albo — jeśli portfel jest pełny — wynająć pokoik w motelu. Czwartego dnia warto odmówić sobie obiadu i kolacji — a trzecią noc spędzić w ciepłym łóżku. Rano wróci entuzjazm i zapał, ciekawość do ludzi i wyczulenie na piękno pejzaży. Albo odwrotnie.

Pawło Stech – reportażysta, dziennikarz, pisarz. Urodził się we wsi Berlin w obwodzie lwowskim, ale od szesnastego roku życia mieszka w Charkowie. W 2022 roku zaprzestał działalności dziennikarskiej i wstąpił do wojska. Jego debiut literacki został uhonorowany nagrodami Samowydec (2017) i LitAkcent (2018). W 2026 ukazała się jego druga książka „Natomiast" o doświadczeniu walki na froncie.

Maciej Piotrowski – tłumacz literatury ukraińskiej. „Bachmut” Myrosława Łajuka w jego przekładzie trafił do finału Nagrody Kapuścińskiego.

This book has been published with the support of the Translate Ukraine Translation Support Program

Książka opublikowana przy wsparciu Translate Ukraine Translation Support Program